‘Vreest Niet.’ Kerstnachtdienst 2015

Meestal voelen wij mensen ons het meeste thuis in deze materiële wereld, hier beneden. Wanneer kontakt ontstaat met bovennatuur, kan grote angst ons bevangen. In het kerstverhaal van Lukas is dat het geval wanneer een engel verschijnt aan een groep herders om de geboorte van Jezus aan te kondigen. De eerste woorden van de engel zijn daarom : “Vreest niet”.

De aansporing niet bang te zijn geldt hier voor een groep mensen, maar in de bijbel staan ook vele individuele aansporingen om niet bang te zijn, bv. wanneer de engel Gabriël aan Maria komt aankondigen dat ze zwanger is, reageert hij op haar schrik met : “Vreest niet, Maria”.

Er is veel angst in de wereld. En wie van ons kent bij tijd en wijlen niet die angst ? Na de terreuraanslagen in Parijs, of we lezen toevallig dat onze pensioenen in het gedrang komen … en woep, daar schiet ons een krop in de keel of ons hart gaat sneller kloppen.

Wat moeten we met onze grote angsten ? Wat kunnen we ermee ? Ik zie drie mogelijkheden.

Een rationele benadering, zoals we kunnen lezen bij Nico Schoofs (eerste lezing). Hij definieert en analyseert “grote angst” (controleverlies). Verder stelt hij vast dat waarvoor we het meest bang zijn, een keuze is die we maken en meestal maken we een verkeerde keuze. Zo is de kans om om te komen bij een verkeersongeval of ernstig ziek te worden door een ongezonde levensstijl statistisch vele malen groter dan slachtoffer te worden van een terreuraanslag.

Dergelijke rationele benaderingen hebben hun nut : paniekgevoelens worden wat afgezwakt en we komen met beide voeten weer wat op de aarde. Efficiënter kan een tweede benadering zijn, nl. Meditatie.

Mindfulness : je leert met regelmatige oefeningen( o.m. visualisaties) thuis te komen in je lichaam en elke plek probeer je zo goed mogelijk te voelen, aandacht te geven en te accepteren zoals die is, zonder te oordelen. Zo leer je bij uitbreiding ook het leven en de wereld te accepteren en waarderen zoals ze zijn.

Een derde en meest efficiënte benaderingswijze is een christelijke. Een mens bouwt gedurende zijn leven meestal veel “ego” op. Ons “ik” komt dan zeer centraal te staan, vaak ten nadele van de “ander”. De verhoudingen tussen “ik” en “ander” worden verstoord. Maar zelf worden we ook zeer kwetsbaar in onze verworven voorraadschuren van materiële én eventuele geestelijke rijkdommen (denk bv. aan onze goede naam).

De christelijke boodschap ten diepste nodigt ons uit om zelfloos te worden. We zongen het reeds in het lied ‘Een kind wordt niet geboren …” :

Wees niet bang om kind te zijn, kleiner worden doet geen pijn
Het klein zijn is een zegen voor wie eind’lijk vrede vindt
Jij moet bij de herders zijn, zonder budget, zonder staf met het lied dat ik jou gaf

Als we “in navolging van Christus” gegroeid zijn tot een klein en dienstbaar mens, als ons ik terug transparant genoeg is om écht iets te betekenen voor anderen, dan smelten alle angsten weg. Dan zijn onze geboorte en leven en sterven weer één, zoals we straks zullen zingen in het lied ‘Aan de kinderen van Bethlehem’ :

“want die sterven gaan niet dood
Een die hier geboren is,
weet dat sterven leven is”

Strevend naar zelfloosheid durf ik me pas stamelend christen noemen. Dan pas kan Jezus’ aangezicht een beetje zichtbaar worden in het onze. Zijn en onze nààm doen er niet meer toe.

Bij echte spirituele groei, bij zelfloosheid (in de kristelijke traditie ook transformatie genoemd), zijn innerlijke trots en contentement of zelfgenoegzaamheid over die eigen vooruitgang in je groei, een grote valkuil. Trots verhindert die groei.

Aansluitend en afsluitend citeer ik graag een gedachte van Chögyam Trungpa over liefde en groei, uit zijn boek “Spiritueel materialisme doorsnijden” :

Liefde is mededogen, het open pad,
verbonden met ‘wat er is’.
Om liefde te ontwikkelen
dient men de hele situatie van het leven te aanvaarden
zoals het leven is,
met beide zijn licht- en schaduwzijden,
met goed en kwaad.
We dienen onszelf te openen
voor het leven en eraan deelnemen.

Deze deelname aan het leven zoals het is, wens ik u toe,

En een kerst vol liefde en mededogen.

 

 

 

 

 

 

 

 

een open gemeenschap van mensen, die de wereld kritisch wil benaderen vanuit de traditie van het christendom en die zorg wil hebben voor elkaar en voor anderen